Met de trein reizen heeft altijd een risico in zich. In het buitenland reis ik als ik veel bagage heb zelf het liefst in een coupé waardoor er meer overzicht is over wie er in en uit gaat. Tenslotte straal ik als buitenlander altijd het symbool van de Nederlandse bank uit wat een ongekende aantrekkingskracht heeft op een ieder die vindt dat hij zich aan mijn spullen moet verrijken. Maar de coupé plaatsen waren vanochtend al uitverkocht dus bleef er niets anders over dan twee bovenbedden in een slaapwagon.
Voor wie nog nooit in Kazachstan met de trein in een slaapwagon gereist heeft een kleine uitleg. In een luxe wagon zijn 36 slaapplaatsen, verdeeld over negen coupés met elk hun eigen deur. In elke coupé zijn vier slaapplaatsen. Twee beneden, die overdag als zitbank dienst doen, en twee boven. De deuren van de coupés komen uit op een gang die langs de zijkant van de trein loopt en waarlangs je de uitgangen aan beide zijden kunt bereiken. In een slaapwagon is er wel de logische indeling van de negen coupés, maar de wanden en deuren ontbreken deels. De ruimte die daarmee vrijgekomen is heeft men gebruikt om 18 extra bedden te creëren in het gangpad. Daarmee komt het aantal slaapplaatsen op 54, waardoor slaapplaatsen in een slaapwagon uiteraard goedkoper zijn dan in een luxe wagon.
Je kunt nog goedkoper reizen met een slaaptrein. Dat is door niet vooraf een biljet te kopen, maar door een wagon in te stappen en aan de provodnik te vragen of er nog een plekje vrij is. Dat mag officiëel niet, maar een aanvulling op het loon is altijd welkom en vele provodniks gaan bij een dergelijk verzoek door de knieën. Deze extra passagiers slapen op de bagageplanken boven het tweede bed. Ze slapen niet op matrassen, maar meestal op een deken die de provodnik hen in ruil voor wat pecunias verstrekt.
Ruslan en ik hebben bed 14 en 16 in slaapwagon nummer 13. Omdat de ruimte onder de zitbanken al vol zit met bagage hebben we onze reistas en rugtassen op de bagageplank boven Ruslan’s bed gezet. Vanuit mijn bed 16 heb ik er zo mooi het zicht op. Om een uur of tien ’s avonds—we zijn dan een uur of vier onderweg—komen er twee mannen de trein binnen. Ze hebben duidelijk geen kaartje gekocht en zoeken of er nog ergens een plekje vrij is. De bagageplank boven mijn bed wordt het plekje van één van hen. Mijn intuïtie—opgedaan tijdens mijn reizen door vele landen in de wereld—zegt me dat het maar beter is wakker te blijven en een oogje in het zeil te houden. Je weet maar nooit. Een beetje slaaptekort is wel weer in te halen.
Om een uur of twee ’s nachts zie ik het hoofd van mijn bovenbuurman langs de bedrand naar beneden gluren. Hmmm, vreemd, normaal ben ik nooit zo geïnteresseerd in mijn benedenbuurman, zeker niet midden in de nacht. Vervolgens een uurtje later komt heel langzaam en bijna ongemerkt de deken naar beneden zakken waarop hij tot nu toe heeft liggen slapen. Ha, de truc. Kennelijk wil de bovenbuurman mij zo het zicht op de bagage ontnemen zodat hij daar zonder pottenkijkers eens in kan gaan neuzen. Hij denkt waarschijnlijk dat ik al slaap, maar dat is niet het geval. Om een Bies te pakken te nemen moet je met meer van huis komen dan deze huis, tuin en keuken trucjes, al denk ik dat deze truc bij de meeste argeloze treinreizigers wel zou werken.
Ik trek de deken wat achteruit zodat ik er onderdoor kan gluren. Hij ziet mij nu niet, maar ik kan precies gadeslaan wat daarboven gebeurt. Het blijft een hele tijd rustig. Kennelijk neemt onze hobbyboef de tijd. Zo tegen een uur of vier zie ik de hand van mijn bovenbuurman richting mijn rugzak gaan, de rits van het grootste vak is geopend, terwijl ik zeker weet dat ik ze allemaal dicht gedaan heb. Ik spring uit mijn bed en schud Ruslan wakker. Dat is nog even lastig want Ruslan is een vaste slaper. Hij heeft echter al snel door wat er aan de hand is en waarschuwt de provodnik. Hobbyboef kan moeilijk weg van zijn bagageplank vlak tegen het plafond, dus het enige wat hij kan doen is net doen of hij slaapt.
Ik kijk mijn rugzak na en mijn digitale fotocamera die bovenin zat mist. De tas van hobbyboef wordt nagezocht evenals zijn zakken en het beddengoed. Niets, waar is de camera dan gebleven? Nog wat doorzoeken levert de camera op. Het is duidelijk niet de eerste keer dat hobbyboef dit heeft gedaan want hij heeft de camera over mijn rugzak heen achter op de bagageplank gegooid. De bagageplanken zitten op ongeveer 2,20 meter hoogte zodat niemand vanuit het gangpad er normaal op kan kijken. Kennelijk was zijn bedoeling om na afloop van zijn actie de rits weer te sluiten zodat wij niets zouden merken. Als wij dan met onze bagage de trein uit zouden gaan zou hij de camera zonder problemen daar weg kunnen halen. Mocht hij toch gepakt worden—zoals nu—dan zijn er geen belastende zaken op zak.
Hobbyboef houdt dan ook stug vol dat hij niets gedaan heeft, en omdat het nu een ja tegen nee spelletje is en Ruslan tijdens de actie helaas in dromenland was en dus niet kan meegetuigen, verdwijnt hij bij het volgende station wel uit de trein, maar niet achter de tralies.
P.S. Alle collega’s van hobbyboef die dit lezen zijn gewaarschuwd. Probeer geen spelletjes te spelen met een volvette Nederlander die je toevallig in Kazachstan mocht tegenkomen. Voor je het weet speelt hij een spelletje met jou. Deze keer eindigde het spelletje niet in de hoofdprijs, maar resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst, ook voor hobbyboeven niet.
