Kent u dat gevoel, een vrachtwagen die rondjes draait in de kelder? Vandaag was dat bij ons het geval. Het is het eind van het bouwseizoen en de contracten met onderaannemers lopen daardoor af. Vlak voor de winter proberen die dan nog een paar centen te verdienen zodat ze voldoende reserves hebben voor de kredietbetalingen van de machines die ze met een lening gekocht hebben. Een laadschop eigenaar bood daarom aan om voor een niet te gek bedrag onze kelder waterpas te maken. De kelder die we een paar jaar geleden uit hebben laten graven liep ongeveer 40 centimeter af naar het westen omdat indertijd de graafmachine vanaf het grasniveau naar beneden tot zijn maximale diepte de kelder uitgegraven had. Van die 40 centimeter hoogteverschil is nu nog zo’n 5 centimeter hoogteverschil over. Dat laatste halen we er wel uit wanneer we de keldervloer gaan storten. Toen de laadschop en vrachtwagen om elkaar heen rondjes draaiden in de kelder werd het Elmira voor het eerst pas echt duidelijk hoe groot die kelder eigenlijk is.
Totaal is er vandaag zeker 100 kuub grond en stenen uit de kelder gehaald die gebruikt is om het terrein tussen ons erg en de weg vlak te maken.
Vandaag heb ik de laatste plaat langs onze erfgrens achter tussen de betonpilaren geplaatst. Op de plek waar de poort en het mandeurtje moeten komen las ik voorlopig een raamwerk met daartussen gaas gespannen. Op die manier blijven we waarschijnlijk redelijk verschoond van de horden mensen, schapen, paarden en koeien die vinden dat de ons terrein elke dag als pad moeten gebruiken als ze naar de centrale straat willen.
Onze bouwput loopt nog ongeveer 40 centimeter af. De bedoeling is hem voor de winter helemaal waterpas te maken zodat de grond in de winter en het begin van het voorjaar kan inklinken. Daarvoor kan schoonvader’s graafmachine mooi ingezet worden. Wanneer de graafmachine rustig op de bodem van de bouwput zijn rondjes draait krijg je pas echt door hoe groot onze kelder straks gaat worden.
Het plaatsen van een hekwerk is relatief eenvoudig werk, zelfs voor één man. Op de betonfundering heb ik twee voeten geplaatst waarop het hekwerk wordt gezet. De voeten kunnen elk middels twee lange bouten op hoogte worden gebracht. Op die manier is het heel eenvoudig om een hekwerk precies waterpas en op de juiste plaats te krijgen. De ankers die voorgegoten zijn in de beton kunnen met een slijptol op lengte worden gemaakt waarna het hekwerk alleen nog maar vastgelast behoeft te worden. Omdat alle betonpilaren waterpas staan en de gaten in de bekisting voor de ankers indertijd tot op de millimeter zijn uitgemeten is het niet noodzakelijk om het hekwerk ook nog eens vertikaal uit te lijnen. Als de ankers precies in het midden van het hekwerk worden vastgelast staat het hekwerk automatisch goed uitgelijnd. Wat aandacht in het voortraject scheelt zo heel wat pas- en meetwerk in de finale fase.
De in elkaar gelaste hekwerken wegen per stuk zo’n zestig kilogram. Dat is een behoorlijk gewicht om vanaf de lasplek te versjouwen naar de omheining waar het vervolgens aan de ankers in de betonpalen moet worden gelast. Daarom heb ik een transportkarretje gemaakt waarop ik eenvoudig één kant van zo’n hekwerk kan leggen. De andere kant kan ik eenvoudig optillen en het geheel duw ik met gemak in mijn eentje naar de plek van bestemming. De beugels van het karretje waarin het frame van een hekwerk precies past zijn met een paar bouten en moeren bevestigd dus wanneer de omheining helemaal klaar is kan ik eenvoudig die beugels verwijderen en iets anders op het chassis bevestigen.
De meeste lassers in Kazachstan maken hekwerken op de grond. Dat is lastig en niet erg comfortabel. Bij het storten van de betonpalen heb ik er voor gezorgd dat alle tussenafstanden tussen de palen ongeveer gelijk zijn waardoor alle hekwerken identiek kunnen worden. Daarom heb ik een mal gelast waarin een hekwerk precies past met steuntjes op de plaatsen waar de dwarsprofielen moeten komen. Die mal is op twee driepoten geplaatst waardoor hij gemakkelijk om zijn as kan draaien waardoor ik zowel de voorkant als de achterkant van een hekwerk gemakkelijk kan lassen. Bijna zonder te hoeven meten en op een gemakkelijke werkhoogte kan ik zo de benodigde 71 hekwerkplaten klaarmaken.
Een veertig voets container is een ideale opbergplek voor bouwmaterialen en gereedschap. Al ons ijzer, bekistingplaten en gereedschappen ligt nu onder dak. Zelfs de bijna 12 meter lange betonijzerstaven passen in de container. Op die manier is alles overzichtelijk en diefstalbestendig opgeborgen. De container oogt niet echt Kazachs van binnen. Aan de linkerwand heb ik rekjes en haken gelast voor onder andere alle verlengsnoeren en onze ladder en aan de rechterkant zijn op drie plekken stopcontacten bevestigd. Aan het plafond hangen twee TL bakken wat ideaal is om ’s avonds de spullen weer op te ruimen.
Nou niet zozeer de palen zelf—die zijn bijna volmaakt vierkant—maar na bijna een jaar met horten en stoten betonstorten hebben we eindelijk de bijna zeventig kuub beton erin van de kwart kilometer omheining rond ons bouwterrein. De bouwvakkersploeg is terug naar huis waardoor ik nu de tijd heb om mij te concentreren op het ijzerwerk dat de lege ruimtes tussen de betonpalen moet opvullen.
Het is juli en daarmee één van de twee warmste maanden van het jaar. Het betonstorten hebben we de afgelopen weken al grotendeels ’s nachts gedaan, maar met het lassen van het hekwerk gaat dat wat moeilijk. Vandaar dat alle gereedschappen en materialen in de schaduw van onze grote appelboom gestald zijn. Dat betekent wel een paar keer per dag verkassen om met de zon mee te draaien.
In enkele weken tijd zijn we bij de derde groep bouwvakkers aangeland. In tegenstelling tot de eerste twee groepen bestaat deze voornamelijk uit schoolverlaters en dat heeft zo zijn voordelen. Schoolverlaters hebben nog niet de pretenties van de wat oudere bouwvakkers en zijn nog bereid te leren, luisteren en werken en zelfs af en toe zelf na te denken. Op die manier blijkt het bouwen van onze omheining plotseling veel gemakkelijker en sneller te lukken dan bij de voorgaande pogingen.
Hier wordt de bekisting geplaatst van één van de grote kolommen ter weerszijden van de poort aan de achterkant van ons bouwterrein. In de beton storten we direct elektriciteitsdraden mee zodat we op alle grote kolommen lampen kunnen plaatsen die we later vanuit huis aan en uit kunnen schakelen. Het kost even wat voorbereiding, maar dan dan hebben we straks ook wat.
We hebben al veel personeel geprobeerd om te helpen bij de bouw van ons huis, maar de beste twee bouwvakkers zijn nog altijd Elmira en Nathalie. Elmira demonstreert hier aan de Oezbeekse bouwvakkers hoe de trilnaald werkt en op welke plekken je hem in de beton moet steken. Nathalie zorgt voor de afwerking van het beton.
In Kazachstan gaat nog wel eens iets kapot. Enkele dagen geleden hield onze grote schijnwerper die ’s nachts ons bouwterrein verlicht er plotseling mee op. Na doormeten kwam ik tot de conclusie dat er kortsluiting boven in het armatuur moest zitten. En de enige manier om dat op te lossen is om een lange ladder tegen de betonnen paal te zetten en naar boven te klimmen.
Onze schijnwerper is van het hogedruk kwik type. Deze lampen geven veel licht maar moeten een aantal minuten opwarmen voor ze de volledige lichtopbrengst geven. In het armatuur is een grote elektrische spoel in serie geplaatst als stroombegrenzing en bij openen bleek dat een draad aan die spoel in de fabriek niet goed bevestigd was. De draad was losgeraakt, tegen de metalen lampenbehuizing aangekomen en had zo kortsluiting veroorzaakt. Omdat ik bij het aanleggen van onze bouwaansluiting overal goede aarding heb aangesloten en bovendien de lamp slechts via een zes Ampere automaat was afgezekerd was de automaat uitgeschakeld zonder voor verdere schade te zorgen. Een nieuw draadje leggen en goed onder het schroefje van de klemmen van de spoel vastzetten zou voldoende moeten zijn voor de reparatie.
Maar als je toch boven in die betonpaal zit te hannessen kun je net zo goed een fototoestel meenemen en het bouwterrein vanaf die hoogte fotograferen. Het uitzicht is er mooi genoeg voor.
We hebben voor dit jaar grootse bouwplannen. Daarvoor zijn behoorlijk wat bouwmaterialen en gereedschappen nodig. Om die gemakkelijk ’s avonds op te kunnen bergen hebben we besloten een zeecontainer te kopen en die op ons bouwterrein te plaatsen. Daarin kan alles netjes opgeborgen worden en hoeft niet zoals nu elke keer alles aan het eind van de dag mee naar huis terug te worden genomen.
Bij ons in de omgeving stonden enkele 40 voets containers te koop en wij hebben nu eentje gekocht het dorp Tjulkebas, zo’n 20 kilometer verderop. Een Shymkentse vriend van mijn schoonzus verzorgt het vervoer. Van de vrachtwagens in de buurt bleek er niet één groot genoeg om een 12 meter lange container te vervoeren. Vandaar dat we een vrachtwagen van 100 kilometer verderop nodig hadden.
12 Meter is wel een ideale maat voor een bouwmaterialen container. Betonijzer past er precies in en ligt daardoor veilig opgeborgen en vrij van roest door regenbuien.
…wordt het liefst niet moe.
De duurste nog niet renderende investering op ons bouwterrein is ongetwijfeld het gat voor onze septictank. Twee graafmachines zijn hier vele uren mee aan het graven geweest en na die inspanningen is het gelukt in onze betonnen bodem een gat te graven dat in de midden ongeveer 3,5 meter diep is. De hoeken onderin zijn rond omdat de laatste grote graafmachine dat niet netjes kon afwerken, maar als we die hoeken afsteken en de grond en stenen in het midden van het gat dumpen houden we een vierkante septictank over die nog altijd zo’n 3 meter diep is. Diep genoeg om een proefcentrumpje van een biologische waterzuivering in te maken.
We hebben Oezbeekse bouwvakkers aan het werk die het beton van onze omheining zullen afmaken en een opwarmprojectje was voor hun om de onderranden van de septictank recht af te steken zodat een keurige vierkante bak ontstaat. Helaas zij ook Oezbeken liever lui dan moe, dus in plaats van om in het gat af te dalen en daar de stenen los te wrikken in de hoeken hebben ze van bovenaf het losse leem van de deklaag naar beneden gepleurd. Het gat is nu van boven bijna een meter breder en langer, maar ook meer dan anderhalve meter minder diep. Na meting bleek er nog maar 1,7 meter over te zijn van de oorspronkelijke 3,5. Dat wordt vanavond voor straf zonder eten naar bed en morgen met de hand de boel weer uitgraven tot de originele diepte.
Eén van de grote problemen de afgelopen weken was het vinden van cement voor de verdere bouw van onze omheining en fundering. Door de bouwcrisis in Kazachstan liggen veel toeleveranciers zoals cementfabrieken stil, of draaien slechts op minimale capaciteit. Het is ons na lang zoeken echter toch gelukt om 30 ton portland cement van de cementfabriek in Sastobe te bemachtigen. De voorraad is voorlopig opgeslagen in de garage.
Voor wie zich afvroeg waarom ik nog steeds rustig in Nederland aan het werk ben en niet in het voorjaar met de verdere bouw van ons huis in Kazachstan ben begonnen hier het ontluisterende antwoord.
De kredietcrisis waar iedereen over hoort in Amerika heeft ook in Centraal Azië toegeslagen. Dit heeft niet zozeer effect op mijn persoonlijke situatie omdat ik grotendeels in een eurowereld leef en werk, maar wel voor een groot deel van de Kazachstanen. De dollar is—ondanks de glijdende koersen die ook in Kazachstan te merken zijn—in het land een belangrijke rekeneenheid en betaalmiddel voor grotere zaken, ook in de huizenbouw. Eind augustus 2007 heeft er zich in Kazachstan al een minicrisis voorgedaan toen Amerikaanse banken hun aan Kazachstaanse banken uitgeleende dollars per 1 september van dat jaar terug vroegen. Omdat er niet genoeg dollars in de kluizen van de banken zaten om deze leningen à la minute terug te betalen stegen de koersen voor één dollar bij de wisselpunten in de grote steden van de reguliere 125 naar 160 a 170 Tenge in een periode van enkele dagen tijd. In de week daarna viel de koers weer terug naar zijn oude waarde, maar het gaf wel de afhankelijkheid aan van het Kazachstaanse banksysteem voor buitenlandse financiële invloeden. En dat terwijl het Kazachstaanse banksysteem één van de stabielste is van alle voormalige Sovjet landen.
De lange wintermaanden waarbij niet gebouwd kon worden maar kosten wel doorgingen en mensen hun overgebleven geld konden tellen heeft er toe geleid dat men er achter kwam dat doorgaan met alle ambitieuse bouwprojecten in de grote steden tot een grote hoeveelheid onverkoopbare dure huizen zou leiden. Daarom heeft de regering in maart van dit jaar besloten om alleen al in de hoofdstad Astana 6000 in aanbouw zijnde flats op te kopen met de optie om dit ook in andere grote steden te doen.
Shymkent is ook zo’n grote stad waar de nieuwbouw geen grenzen leek te kennen maar nu heeft de wal het schip gekeerd. Slechts enkele projecten lopen nog—met name projecten die gefinancierd worden door China waar nog genoeg geld binnenrolt—maar alle andere projecten staan stil, ofwel door geldgebrek, ofwel in afwachting van een mogelijk lucratieve opkoopregeling van de regering.
Het massaal stopzetten van bouwprojecten heeft ook invloed op de toeleverende industrie. Onze leverancier van gebroken grind heeft zijn productie nog niet opgestart wegens gebrek aan vraag, en ook de cementfabriek in Shymkent draait nog niet. Alleen één kleine oven van de fabriek is in gebruik voor een bouwproject in de buurt van Saragash bij de Uzbekistaanse grens. Ook de winkel waar wij onze hoogwaardige bouwproducten kochten zoals de XPS polystyreen platen voor onze buitenmuur isolatie en de groene Onduline flexibele golfplaten is door de crisis gesloten.
En zonder bouwmateriaal schiet het bouwen niet echt op. De enige bron van cement die Elmira wist aan te boren was geïmporteerd cement uit Pakistan dat per trein wordt aangevoerd maar toen Elmira daar navraag ging doen wat dat moest kosten hebben we wijselijk bedankt. De prijs in bulk voor 30 ton waarbij we het zelf uit de wagon moeten halen, transporteren en weer uitladen lag aanzienlijk hoger dan wat de Gamma in Nederland vraagt voor makkelijk hanteerbare losse zakjes ENCI portland cement. En dan weet je nog niets over de kwaliteit. Gelukkig is een andere cementfabriek in Sastobe nu ook opgestart en hoewel hun cement van slechtere kwaliteit is dan die van de Shymkentse cementfabriek is de portlandcement versie van hun goed genoeg voor onze omheining en de kelderbodem. Als alles meezit krijgen we dinsdag een vrachtwagenlading van 30 ton binnen, voor iets meer dan de helft van wat het Pakistaanse cement moet kosten.
Woensdag ben ik in Kazachstan ook weer van de partij dus dat komt allemaal mooi op tijd.
Het weer in Kazachstan is nogal wat extremer dan in Nederland. Eén van de redenen dat we door onze betonspecie een speciaal voor Siberische omstandigheden ontwikkelde superplastificator mengen. Hierdoor is niet alleen de benodigde hoeveelheid water lager—wat de sterkte van het beton ten goede komt—maar ook is het beton tijdens en na het uitharden vorstbestendiger. Dat dat geen overbodige luxe is bewijst deze foto. De ijzel van de afgelopen nacht heeft een centimeter dikke ijslaag gevormd rond de bekisting van de pas gestorte laatste kolommen aan de westzijde van ons bouwterrein.
Ons is gelukt wat we twee jaar voor onmogelijk hebben gehouden. Na een aantal dagen graven hebben we een bouwput gecreëerd voor ons huis van 15 bij 25 meter en een gemiddelde diepte van 2,70 meter. Dat betekent dat die iele kruipruimte die we het afgelopen jaar in ons plan hadden ingetekend nu vervangen wordt door een souterrain met een oppervlak van zo’n 250 m². Dat zijn heel wat vierkante meters om extra in te vullen en de plannen ervoor zijn legio, van een aardappel opslag tot dorpsdiscotheek.
Voorlopig is het echter nog niet zover. De winter zal snel invallen en we hebben de regen van het voorjaar nodig om de bodem van ingedroogd leem en keien van de bouwput voldoende bewerkbaar te maken om hem helemaal waterpas te krijgen.
Er komen naar schatting ongeveer 90 vrachtwagens vol keien en leem uit onze bouwput. Een groot deel wordt gebruikt om de bermen bij Elmira’s ouderlijke huis op het niveau van de weg te brengen, maar er blijft voldoende over voor een paar andere projecten. Ook de lokale burgemeester heeft hiervan lucht gekregen en heeft ons gevraagd of we een tiental vrachtwagenladingen willen droppen op een weggetje achteraf waar een invalide man woont. Hij kan vaak maar moeizaam met zijn ezelkar naar het dorp komen door de grote gaten en plassen die er zich in de weg bevinden. De gemeente betaalt de extra transportkosten om de vrachtwagens daar heen te rijden.
Uiteraard geven we aan zo’n verzoek graag gehoor. Op de foto is te zien dat verbetering van de weg geen luxe is. De koeien moeten straks echter een andere plek vinden om hun dorst te lessen.
Terwijl in het midden van ons bouwterrein een bijna nieuwe hydraulische graafmachine de bouwput voor ons huis aan het uitgraven is gaan ook de werkzaamheden aan de omheining door. Deze werknemers gebruiken echter wat eenvoudiger transportmiddelen dan de 25 tons Kamaz vrachtwagens waarmee de keien uit de bouwput worden afgevoerd. De ezelskar van één van onze werknemers is het ideale vervoermiddel om zakken cement en andere benodigdheden tot vlak bij de werkplek te brengen.
De ploeg die we hebben ingehuurd voor het graven van onze bouwput is niet de eerste de beste, en doet in haar werkwijze totaal niet Kazachs aan. Dat klopt ook wel wanneer je begrijpt dat ze in dienst zijn van één van de grootste netwerken van tankstations in Zuidelijk Kazachstan. Eerst worden de buitencontouren van de bouwput uitgegraven en pas op het eind het schiereiland in het midden, zodat de vrachtwagens tot het eind toe zo gemakkelijk mogelijk aan- en af kunnen rijden.
Elmira kijkt goedkeurend toe hoe vrachtwagenlading na vrachtwagenlading de berm langs haar ouderlijk huis op hoogte wordt gebracht. De centrale weg door het dorp is in het verleden waar nodig verhoogd aangelegd, maar de overheid heeft toen verzuimd om ook de bermen aan dat niveau aan te passen. Met de keien en leem die uit onze bouwput weggegraven worden lossen wij dat nu deels op.
Achter de vrachtwagens is het in aanbouw zijnde veterinaire gezondheidscentrum te zien waarin een veearts, insemanitiecentrum en veterinaire apotheek zullen worden gevestigd.
Pas wanneer je de diepte van onze bouwput ziet ten opzichte van mensen dringt het goed door hoe diep een bouwput van 2,70 meter eigenlijk wel is. Dat wordt een behoorlijke kelder wanneer die helemaal is uitgegraven. Maar zover is het nog niet, er is nog heel wat graafwerk te gaan.
Op de foto is duidelijk te zien dat alleen de bovenste laag van zo’n 50 centimeter redelijk vrij is van keien. Daaronder begint een haast ondoordringbare laag van keien van verschillende grootte die onderling aan elkaar vastgeplakt zijn met keiharde ingedroogde leem. Het geheel is door de eeuwen heen en onder invloed van periodieke aardbevingen samengetrild tot een betonachtige laag.
De graafploeg heeft veel ervaring in het graven in de omgeving van Jabagly. De grond is bijna overal keivrij en ze hadden gedacht dat dat bij ons ook wel het geval zou zijn. Helaas viel dat tegen. De stichters van het dorp die honderd jaar geleden de plek hebben uitgekozen waar ze zich zouden vestigen hebben nauwkeurig juist die plek uitgekozen, waar de bodem na ca. 60 centimeter graven zo hard wordt als beton. De huizen hebben hierdoor een stevige fundering en de golven van aardbevingen gaan er onderdoor of omheen waardoor wij aanzienlijk veiliger leven dan een een paar kilometer buiten het dorp.
Alleen heeft zo’n samengeperste laag van keien en leem wel een funest effect op een graafmachine. In de halve dag die ze nu aan het graven zijn zijn de tanden op de graafbak al twee centimeter afgesleten. Eén tand is zelfs afgebroken en in een vrachtwagenlading met onbekende bestemming vertrokken. Er zit een scheur bij de aanhechting van de hydraulische cylinder van de graafbak, maar dat is nog niet het ergste. Door het op en neer springen op de keiharde bodem is de schuif aan de voorkant van de graafmachine waarmee hij zichzelf stabiliseert praktisch volledig afgebroken. Slechts zo’n 25% van de originele lassen zijn nog intact, de rest is gescheurd.
Gelukkig hebben we op ons bouwterrein krachtstroom laten aanleggen en heb ik niet lang geleden een gelijkstroom lasapparaat gekocht. Een pak basische elektroden wordt grotendeels opgebruikt om de graafmachine weer terug te brengen naar zijn originele staat. Gelukkig blijkt de graafmachinemachinst zelf een verdienstelijk lasser en hij repareert zijn machine zelf. Bijna drie uur duren de werkzaamheden. Je kunt hem hier rechtsonder de machine gehurkt zien lassen aan de schuif die we om zo optimaal mogelijk te kunnen werken hebben losgekoppeld van het hefmechanisme en daarom nu bijna horizontaal op de grond ligt.
Remond ofwel reparatie is in Kazachstan een toverwoord. Geen enkel stuk techniek kan daar probleemloos functioneren schijnt het wel. Terwijl de één jaar oude graafmachine rechts door de machinst weer in elkaar wordt gelast na schade door onze wel erg harde bodem bekijken de twee vrachtwagenchauffeurs wat kleinere problemen aan hun nieuwe Kamazzen.
Er zijn nu op ons bouwterrein een paar concrete aanwijzingen zichtbaar dat er gebouwd wordt. Eén daarvan is de put waarin zich de hoofdkraan van de waterleiding bevindt. We hebben die hoofdkraan bewust op ons eigen terrein, en niet in een put langs de kant van de weg boven de centrale waterleiding zoals zoveel mensen. Op die manier is de kans dat iemand het putdeksel steelt om het aan een oudijzerboer te verkopen geringer. Het deksel zelf komt met prefab betonplaat van de voormalige kippenslachterij bij het dorp. Om deze betonplaat hebben we bekisting geplaatst, wapening gelegd en extra beton gestort om zo een dik en duurzaam deksel van onze hoofdkraanput te creëren.
Uiteraard hebben we eraan gedacht om een leiding door het beton heen naar boven te laten steken waarop twee slangen kunnen worden aangesloten. Op die manier hebben we tijdens onze bouwactiviteiten altijd schoon stromend water.
De eerste pilaren van onze omheining staan er. In totaal komen er meer dan zeventig dus we hebben nog even te gaan voordat we helemaal klaar zijn maar het begin is er. Het nut van goede vlakke bekisting, superplastificator en trilnaald is duidelijk te zien. Deze pilaren kunnen een paar jaartjes mee.
Er is bij ons op het bouwterrein nog zelden zoveel activiteit geweest als vandaag. Terwijl op de achtergrond een graafmachine bezig om de bouwput voor ons huis te graven worden op de voorgrond bekistingskokers volgestort voor de pilaren van onze omheining.
Ons doel is om maar één keer in ons leven te hoeven bouwen, vandaar dat de pilaren van 40 x 40 cm massief gewapend beton worden. De bekistingsplaten zijn exact op maat en kunnen met de telescopische uithouders exact waterpas worden gesteld Uiteraard is niets van dat spul hier te koop. De telescopische uithouders zijn door mij afgelopen week gemaakt uit 3/4″ waterleidingbuis met M20 draadeinden en de bekistingsplaten zijn in de weken daarvoor door mij uitgezaagd en in elkaar gelast. Het kost al met al daarom heel wat voorbereiding voor met het echte bouwen kan worden begonnen. Het voordeel is wel, dat alles dan in één keer recht staat en dat de pilaren mooie vlakke gladde wanden hebben en dat is ook wat waard.
Er is één gouden regel in betonland, het gegoten product wordt nooit beter dan de bekisting die het vorm gegeven heeft. Daarom ben ik de afgelopen weken bezig geweest met het uitdenken en bouwen van een ingenieus bekistingssysteem. Mijn ervaring met LEGO in het verleden en meer dan 10 jaar werkervaring in de Nederlandse scheepsbouw die veel op bouwpakketten is gestandaardiseerd is hier zeker behulpzaam bij geweest. Ik heb een groot aantal standaardplaten van 60, 50 en 40 centimeter breed gemaakt van speciaal gelamineerd watervast betonmultiplex in lengtes van 240, 200, 120 en 60 centimeter. Deze platen hebben allemaal een frame aan de achterzijde van 50 mm hoekstaal. In dit hoekstaal heb ik op afstanden van 10 of 20 centimeter gaten geboord waardoor de losse platen met bouten en moeren aan elkaar kunnen worden gekoppeld tot grote vlakken en lengtes.
Naast de standaardplaten heb ik ook een groot aantal hoekstukken gezaagd en geassembleerd waarmee binnenhoeken goed kunnen worden gevormd. Het gevolg is een bouwpakket waarmee heel flexibel allemaal bekistingsvormen kunnen worden samengesteld. Op de foto is van onze omheining de fundering rond een pilaar te zien. De funderingsbalken tussen de pilaren zijn 25 centimeter breed, de pilaar zelf wordt 40 x 40 cm. Bovendien verspringt de hoogte van de twee balken hier nog 10 centimeter omdat ons terrein op een helling ligt.
Elke dag wordt de fundering van de omheining een paar meter langer. Op de achtergrond is onze elektriciteitspaal te zien. De schijnwerper die we erin gemonteerd hebben gaat automatisch aan wanneer het schemer wordt. In Nederland zou je dan onmiddellijk klachten krijgen van de buren over lichtvervuiling, maar hier in Kazachstan zijn de buren er juist blij mee. Zo kunnen ze ’s avonds gewoon rond hun huis lopen en is de kans dat inbrekers hun huis op de korrel nemen kleiner dan bij huizen waar de tuin ’s nachts volledig donker is.
